Trong đời sống xã hội, đặc biệt tại một số vùng nông thôn, miền núi, tảo hôn vẫn là hiện tượng xảy ra khá phổ biến. Nhiều người cho rằng chỉ cần hai bên đồng ý, có tổ chức cưới hỏi theo phong tục thì đương nhiên được coi là vợ chồng. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp luật, không phải mọi quan hệ nam nữ sống chung như vợ chồng đều được công nhận.
Vậy tảo hôn là gì? Người tảo hôn có được pháp luật công nhận là vợ chồng hay không? Bài viết dưới đây công ty Luật Phú Thanh sẽ giúp bạn hiểu rõ khái niệm tảo hôn, điều kiện kết hôn hợp pháp và hệ quả pháp lý của hành vi tảo hôn theo quy định hiện hành.
1. Tảo hôn là gì?
1.1. Khái niệm
Tảo hôn là một vấn đề tồn tại lâu đời, đặc biệt phổ biến ở các vùng nông thôn và dân tộc thiểu số. Tảo hôn được hiểu là việc một bên hoặc cả hai bên kết hôn khi chưa đủ độ tuổi kết hôn theo quy định của pháp luật.
Theo khoản 8 Điều 3 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, độ tuổi để kết hôn như sau:
- Nam giới phải đủ 20 tuổi mới có thể kết hôn hợp pháp.
- Nữ giới phải đủ 18 tuổi để được kết hôn hợp pháp.
Việc kết hôn khi chưa đủ độ tuổi không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật mà còn dẫn đến nhiều hậu quả nghiêm trọng về mặt xã hội, kinh tế và sức khỏe.
1.2. Phân biệt tảo hôn và kết hôn sớm
Tảo hôn: Là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm. Thực hiện việc tảo hôn sẽ phải chịu các hình thức xử lý hành chính hoặc hình sự.
Kết hôn sớm: Không phải là hành vi vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, việc kết hôn sớm thường dẫn đến nhưng vấn đề về mặt tâm lý và sự phát triển toàn diện của người kết hôn sớm.
1.3. Hậu quả của tảo hôn
Tảo hôn không chỉ làm ảnh hưởng đến đời sống cá nhân mà còn tạo ra những vấn đề lớn cho cộng đồng:
- Sức khỏe: Các cô gái trẻ phải đối mặt với nguy cơ cao trong quá trình mang thai và sinh con, dẫn đến tỷ lệ tử vong mẹ và trẻ sơ sinh gia tăng.
- Giáo dục: Trẻ em kết hôn sớm thường phải bỏ học, không có cơ hội phát triển kỹ năng nghề nghiệp.
- Kinh tế: Gia đình tảo hôn thường gặp khó khăn tài chính do thiếu kiến thức và cơ hội nghề nghiệp.
- Xã hội: Gia tăng gánh nặng cho xã hội về phúc lợi, chăm sóc sức khỏe và giáo dục.
2. Quy định pháp luật về tảo hôn tại Việt Nam
Việt Nam đã đưa ra các quy định nghiêm ngặt nhằm hạn chế và xử lý hành vi tảo hôn.
2.1. Độ tuổi kết hôn hợp pháp
Nam, nữ kết hôn phải đạt độ tuổi theo quy định tại Luật Hôn nhân và Gia đình 2014. Ngoài yêu cầu về độ tuổi, các bên kết hôn phải đáp ứng các điều kiện như tự nguyện, không thuộc các trường hợp cấm như kết hôn cận huyết thống hoặc đang có vợ/chồng hợp pháp.
2.2. Xử lý hành chính đối với hành vi tảo hôn
Căn cứ Điều 58 Nghị định 82/2020/NĐ-CP, các hành vi liên quan đến tảo hôn sẽ bị xử phạt như sau:
- Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi tổ chức lấy vợ, lấy chồng cho người chưa đủ tuổi kết hôn.
- Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi duy trì quan hệ vợ chồng trái pháp luật với người chưa đủ tuổi kết hôn mặc dù đã có bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Toà án.
2.3. Xử lý hình sự đối với hành vi tảo hôn
Điều 183 Bộ luật Hình sự 2015 quy định rõ:
Người nào tổ chức việc lấy vợ, lấy chồng cho những người chưa đến tuổi kết hôn, đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm.
3. Quan hệ vợ chồng từ tảo hôn có được công nhận?
3.1. Công nhận quan hệ vợ chồng từ tảo hôn
Theo khoản 2 Điều 11 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, quan hệ hôn nhân trái pháp luật do tảo hôn có thể được công nhận nếu:
- Tại thời điểm Tòa án giải quyết, cả hai bên đã đủ tuổi kết hôn theo quy định.
- Hai bên có yêu cầu công nhận quan hệ hôn nhân và đáp ứng các điều kiện khác về kết hôn.
3.2. Yêu cầu hủy kết hôn trái pháp luật
Theo khoản 2 Điều 10 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, các cá nhân, tổ chức có quyền yêu cầu hủy kết hôn trái pháp luật bao gồm:
- Cha, mẹ hoặc người giám hộ của người chưa đủ tuổi kết hôn.
- Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam.
- Cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ trẻ em.
- Cơ quan quản lý nhà nước về gia đình.
Việc hủy kết hôn trái pháp luật sẽ giúp bảo vệ quyền lợi của trẻ em và ngăn chặn các hậu quả tiêu cực từ tảo hôn.
4. Kết luận
Có thể khẳng định rằng, tảo hôn là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm và không được công nhận là quan hệ vợ chồng hợp pháp. Việc nam, nữ kết hôn khi chưa đủ tuổi không chỉ vi phạm quy định của Luật Hôn nhân và gia đình mà còn kéo theo nhiều hệ quả pháp lý về hôn nhân, con chung, tài sản và trách nhiệm của các bên liên quan.
Do đó, mỗi cá nhân và gia đình cần hiểu đúng quy định về độ tuổi kết hôn, tôn trọng pháp luật và chủ động phòng ngừa tảo hôn, nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người chưa đủ tuổi và góp phần xây dựng gia đình, xã hội văn minh, tiến bộ. Nếu Quý khách cần tư vấn chuyên sâu hãy liên hệ với đội ngũ Luật sư của công ty Luật Phú Thanh!
