Đất đai là tài nguyên đặc biệt, thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Trong những năm gần đây, nhiều hành vi vi phạm pháp luật về đất đai diễn ra phổ biến, gây thất thoát tài sản Nhà nước và phát sinh tranh chấp phức tạp.
Từ ngày 25/01/2026, một số hành vi vi phạm về đất đai không chỉ bị xử phạt hành chính mà còn có thể bị khởi tố trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm. Vậy 7 hành vi vi phạm đất đai nào có nguy cơ bị truy cứu trách nhiệm hình sự? Bài viết dưới đây Luật Phú Thanh sẽ giúp bạn nhận diện rõ để phòng tránh.
Các hành vi này được nêu tại Thông tư liên tịch 11/2025/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BQP-BTP-BТC-BCT-BXD-BNN&MТ-KTNN-TTCP ban hành ngày 10/12/2025, hiệu lực từ 25/01/2026.
Theo Điều 8 Thông tư liên tịch 11/2025/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BQP-BTP-BТC-BCT-BXD-BNN&MТ-KTNN-TTCP, hậu quả lãng phí trong lĩnh vực đất đai, tài nguyên có thể được xác định thông qua 7 hành vi vi phạm sau:
1 – Lập, phê duyệt hoặc thực hiện quy hoạch đất đai, tài nguyên trái pháp luật, dẫn đến sử dụng kém hiệu quả, gây lãng phí nguồn lực.
2 – Gây ô nhiễm, hủy hoại tài nguyên và năng lượng quốc gia, làm suy giảm giá trị, khả năng khai thác và sử dụng lâu dài.
3 – Giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, chuyển mục đích sử dụng đất hoặc rừng sai đối tượng, sai thẩm quyền, không đúng quy hoạch; không thực hiện nghĩa vụ tài chính; không tổ chức đấu giá, đấu thầu theo quy định; chậm xác định giá đất làm chậm hoặc không thu được tiền vào ngân sách nhà nước.
4 – Sử dụng đất không đúng mục đích hoặc không đưa đất vào sử dụng đúng thời hạn, cụ thể như: bỏ hoang đất 12 tháng liên tục; chậm tiến độ sử dụng đất quá 24 tháng so với dự án; không trả lại đất đúng thời hạn khi có quyết định thu hồi.
5 – Cố ý chậm giải phóng mặt bằng, chậm triển khai dự án; khởi công công trình khi chưa được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt; thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư không đúng quy định, gây lãng phí.
6 – Quyết định hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư, phê duyệt dự án nhà ở không phù hợp quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị – nông thôn và chương trình phát triển nhà ở đã được phê duyệt.
7 – Cấp phép thăm dò, khai thác tài nguyên trái quy định; tổ chức hoạt động khoáng sản không đúng nội dung giấy phép; khai thác, chế biến tài nguyên gây ô nhiễm môi trường, suy thoái nguồn nước và tài nguyên thiên nhiên.
Từ 25/01/2026, pháp luật siết chặt hơn việc xử lý các hành vi vi phạm trong lĩnh vực đất đai, trong đó 07 hành vi nghiêm trọng trên đây có thể bị khởi tố hình sự. Đây là cảnh báo quan trọng đối với cá nhân, doanh nghiệp và cả những người có chức vụ trong công tác quản lý đất đai.
Việc nắm rõ các hành vi bị cấm và chế tài áp dụng sẽ giúp người sử dụng đất phòng tránh rủi ro pháp lý, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong quá trình quản lý, sử dụng và giao dịch đất đai.
Nguồn: Luật Việt Nam
